Drie zinkassenwegen in Cranendonck via nieuwe methode gesaneerd

Om aan te tonen hoe een (milieu)probleem tevens een deel van de oplossing kan zijn, heeft ABdK een proefproject uitgevoerd in de gemeente Cranendonck. Hier zijn in het najaar van 2009 drie open zinkassenwegen gesaneerd, waarbij de verontreinigde halfverharding na opschoning werd hergebruikt in het nieuwe wegdek.

De aanwezigheid van zinkassen in van oorsprong onverharde wegen is een bekend probleem. Daar waar de zinkassen nog open (dus min of meer aan de oppervlakte) aanwezig zijn, kost het weinig moeite mensen ervan te overtuigen, dat aanpak nuttig of zelfs noodzakelijk is. Verwaaiing van stof (mogelijk met zinkasdeeltjes), uitloging door regenwater naar het grondwater of afstroom naar sloten zijn, naast de tastbare blootstelling, immers logische gevolgen.

Zoektocht naar alternatieve verwerking
Bij de aanpak van open zinkassenwegen stonden meerdere oplossingsrichtingen open. Een daarvan is het afgraven, afvoeren en storten van de halfverharding inclusief zinkassen. Nadeel van deze manier van werken is, dat de restverontreiniging in de ondergrond en in de bermen als probleem blijft bestaan. Een sanering waarbij alle verontreinigde grond wordt weggehaald, is niet meer van deze tijd en kost bovendien onevenredig veel geld.

Andere oplossingen hebben daarom de voorkeur, waarbij kosten en baten (milieurendement) zorgvuldig worden gewogen. Bij een functiegerichte oplossing is het allereerst essentieel om de gebruiksfunctie van de weg ná de sanering helder te krijgen. Die bepaalt in hoge mate zowel de civiel- als milieutechnische kwaliteitseisen voor de nieuwe verharding van de weg. In de figuur en de tabel zijn de meest relevante verhardingsopties weergegeven.

Immobiliseren
De optie die ABdK heeft onderzocht, is de toepassing van geïmmobiliseerde zinkassen als secundaire vormgegeven bouwstof in de nieuwe wegconstructie. Hiermee wordt bereikt dat de zinkassen hun ‘nuttige’ functie behouden, maar dat het schadelijke effect wordt opgeheven. Door er cement aan toe te voegen, kan de verontreinigde halfverharding worden hergebruikt als basis voor een nieuwe weg. Deze is dan vergelijkbaar met beton. Door de alkalische werking van het cement (pH >10) in combinatie met specifieke toeslagstoffen, worden de zware metalen geïmmobiliseerd en kunnen deze niet meer uitlogen. Het immostabilisaat (dit is de combinatie van verontreinigde grond, cement en toeslagstoffen) kan na beëindiging van de levensduur op dezelfde wijze worden hergebruikt en is daarmee een duurzame bouwstof. Vaak zal voor de fundering van een nieuwe weg worden gekozen voor deze toepassing. Een wegbeheerder is echter niet altijd uit op een opwaardering van een oude zinkassenweg naar een ‘snelle’ asfaltweg. Daarom is ABdK de uitdaging aangegaan om een zodanige kwaliteit en toepasbaarheid van het immostabilisaat te bereiken, dat dit geschikt is als alternatief rijdek.

Cranendonckse proef
Om de slagingskans van deze oplossingsrichting te toetsen, heeft ABdK een proefproject uitgevoerd in de gemeente Cranendonck. Hier zijn drie wegen gesaneerd, door drie verschillende aannemers. Deze waren via een openbare aanbesteding geselecteerd. Naast een overeenkomst over het ontwerp en de sanering  (immobilisatie), is met deze aannemers tevens een 10-jarig onderhoudscontract aangegaan. Gekozen is voor drie verschillende bedrijven, om de diverse technieken goed naast elkaar te kunnen bekijken. De drie wegen van het proefproject zijn de Schutshoevestraat, Klein Schoot en een verbindingsweg tussen de Voorterdijk en Bergakkers. De gemeente Cranendonck heeft bij alle drie de wegen gekozen voor een wegdek in volle breedte van vier meter, waarbij een middendeel van twee meter breed door middel van een reliëfstructuur moet zorgen voor snelheidsbeperking.

De kosten voor de uitvoering van het proefproject bedragen circa € 1.500.000,-.